آرمینیوس وامبری در کتاب خود" سیاحت درویشی دروغین " طایفه یمرلی را از یموت ثبت کرده است که این اشتباهی بیش نیست، و با بسیاری از اسناد و کتب تاریخی  می توان نادرستی آن را ثابت کرد. وی ایل یموت را به 4 طایفه آتابای، جعفربای، شرف جونی و  اوگورج علی، تقسیم کرده که خود این طوایف به تیره های مختلف تقسیم می شوندو یمرلی را تیره ای از طایفه شرف جونی دانسته است. 
ابولغازی بهادر خان در کتاب خود " شجره تراکمه " به سال 1071 قمری در مورد ریشه این قبیله این چنین می نویسد: ریشه قبیله « یمرایلی » چنین است که فردی در مانقشلاق شخصی از قبیله «سالور داخلی» را کشته و به میان «ایل سالور» (  (Salyr مستقر در «درون» ( شهری در خراسان قدیم)  پناهنده می شود. پس در همانجا ازدواج کرده ماندگار می شود. جمیع قبیله « یمرایلی » از نسل او هستند.
پروفسور دکتر فاروق سومر ( Faruk Sümer.1924-1995 Prof.Dr. ) در کتاب معروف خود  اغوزها (ترکمنها) ، - Oguzlar ( Türkmenler) – اغوزلار ( تورکمن لر ) –  این طور می نویسد که : قبیله یمیر ایلی ( یمره لی ) Yemir-Eli نیز که در ناحیه درون  واقع در خراسان قدیم می زیسته اند از تیمور توغلو خان Timur-tuğlu-Han که بیگی از قبیله ایچکی سالور ( سالور داخلی ) بود منشعب شده اند.   "معروفی" ( Magrupy – ماغروپی ) (1810-1735) یکی از شاعران ترکمن از این طایفه است.که در یکی از شعرهایش، اینگونه نسب خود را معرفی می کند:   " Aslymyz Ýemreli, zatymyz Magrup "               آصلیمیز یمرلی ، ذاتیمیز ماغروپ                                                                                 *** سایت اولکامیز(آق قلا)***
شاعر قربانعلی معروفی از طایفه یمرلی و تیره معروف می باشد.
 
شاعر در داستان سیف الملک و مدحال جمال در این مورد یادآوری کرده است، او در اولین صفحه این داستان می نویسد: اصل و نسبم یمرلی- تیره ام معروف و نامم قربانعلی است اما مشهور به معروفی معروفی هستم:
اصلیمیز یمرلی، ذاتیمیز معروف …………… عاصیم پادشانی قیلارمیز تعریف
تركمنهای یمرلی
یمرلی ها در سمت شرقی آمو دریا ساكن بودند. 
در شجره نامه ترکمن ها،یمره لی ها نه یموت هستند، نه تکه، نه گوگلان و نه أرساری. در سلسله انساب و در ادامه نسل اوغوزخان، شخصی به نام «اوغورجیق اولغ بیگ» وجود دارد که 3نسل قبل از یموت می باشد. این شخص 5پسر به نام های قیسار،اوسار،دنگلی،یاجی و بوکه دارد. یمره لی پسر اوسار است. در این سلسله نیز، بوکه، از اجداد ایل تکه است.در کل می توان گفت که یمره لی ها در سلسله نسب ها، به تکه ها نزدیکتر هستند.
جمعیت یمره لی ها نیز نسبت به دیگر طوایف ترکمن، بسیار کمتر است و تعداد کمی از انها در گنبد و بندرترکمن هستند. 
چند تا خانواده از یمرلی ها در گمیشان ساکن هستند که بسیار آدمهای شریف و با استعدادین . اراز محمد قاری یمرلی از استادان حفظ و قرائت قرآن كريم هستند و شاگردان زیادی تربیت کردند . ایشان مدرس و صاحب چندین جلد کتاب و از نویسندگان مطرح می باشند
داستان یوسوپ- آخمات  اثر مشهور غوربانعالئ معروفیست. این داستان را سالها پیش خوانده بودم اگر اشتباه نکنم قهرمانان این داستان یعنی یوسوپ و آخمات از طایفه ی یمره لی هستند و بوُز اوُغلان خان دایی آنان و حاکم اصفهان از طایفه ی ایمیر
البته شخصیت های این داستان زاییده ی ذهن خلاق نویسنده بوده و احتمالا شخصیت های واقعی و تاریخی نبوده اند.
 
شرکت کنندگان در گفتگوی ویژه : احمد نیازی ، احند خزینی ، عبدالقهار صوفی راد ، اسفندیار توفیق و صفرقلی کوچکی